Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos nasıl içilir benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek demektir ve bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu o anda kaydetmek gerekir, çünkü bellek kısa sürede kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak yanılmayı azaltır zira kalabalık yerlerde hafif notalar çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; sadece gücü anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol olur. Kriter netleşince her puro aynı cetvelle tartılır böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek doğru olmaz üstelik erken acele edip hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla yumuşak ama temiz gelir tabii ki bu düzen her üründe aynen tekrar etmeyebilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer zira gerçek karakter genellikle burada saklıdır. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ama notalar belirginleşir ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu yüzden yavaş ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden sertçe tonlar baskın olabilir nitekim ısınan tütün asıl tadını yalnızca orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme verir. Bölümlerin geçişi genellikle keskin değildir, bu yüzden kabaca üç parçaya bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek için çekiş aralığını değiştirmemek gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır ve tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha net kılar mutlaka sabit aydınlatma ve sessiz bir ortam seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. Bir hafif notayı, beş de damakta baskın duran yoğun aromayı gösterir böylece odak bölünmez ve not kalitesi yükselir. Petit julietas aroma profili gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda kalır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan ondalık notlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Ölçeği her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede kayıtlar ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını ve aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu yüzden yanış çizgisinin eşit ilerlemesini da gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk belirir gerçekten ince çubuklarda sıcaklık artışı çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz ısınma temposu ise tadı hemen değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha yavaş gelir ama notalar sonradan belirir ve bu hız aromanın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme dengesizse not bölümüne eklenmelidir. Serin duman tadı daha okunur kılar fakat şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Değişik çaplarda iki ürünü aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan gelir: dildeki his ve burun boşluğunun yakaladığı koku oysa bu iki kanal birbirini tamamlar ama eş anlamlı değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burun yoluyla yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir örneğin hafif bir nefes aromayı çok geniş gösterir. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını net verir üstelik nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır hızlı bir nefes ise narin tonları örter. Yoğunluk damakta zayıf fakat burunda belirgin olabilir benzer biçimde ağır bir yemekten sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı önler. Acemi tadımcılar açısından ilk adımda koku yoluyla gelen notalara odaklanmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça damak tarafı da ayrıntı göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi denemek algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında tadım yapacaksanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi okunmasını sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin notayı dahi soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır ve aroma algısını düşürür. Puritos serisi benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz görünür o nedenle hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim yoğun şekerli içecekten sonra keskin notalar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su haricinde sade çay da düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz kalmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo formatında içim hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha dar bir alanda yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda hızla silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve bitiş arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de sedir notasını çabucak ortaya koyup biter çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam izlenim verir bu sebeple sakin ve dengeli çekiş önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Boy kısaldıkça tat katmanı azalır, ama güç algısı korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı sayfa kullanmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir fikir sunmaz demek ki her tadım önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ve zaman izlenimi değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla küçük bir not defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde benzer notalar defalarca yeniden keşfedilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro adı ile puan tabloya girilmelidir nitekim ilk notlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan çok sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta kısa cümleler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu gibi bir kayıt yeterli sayılır. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk de tatların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir tonunu belirgin verebilir örneğin sert bir duman sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir içim notasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek lezzet verebilir tersi hâl de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında aroma ayrımı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel tercihiniz kalır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Oda, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını da kayda geçirmek yararlıdır. Çok nemli havada ise duman tıkanır hem de lezzet silikleşir ısı de yaprağın ısınma hızını değiştiren başka bir değişkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net okunur tadım anı planlarken bunu unutmayın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku de koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman odadaki hava ya da koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yoldur. Havasız bir odada duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin aroması yanlış okunabilir. Kapı aralığı sağlamak genellikle yeterlidir. Rüzgar çok sertse kül yapısı bozulur.